استرس شغلی

بنام خدا                                                 دکتر یعقوبی

مقدمه

فشار روانی جزء لاینفک زندگی روزمره است . اگر شما در مواجهه با الزامات شغلی، سازگاری با محیط جدید زندگی یا ایجاد روابط دوستانه، فشار روانی که شما تجربه می کنید چنین فشاری الزاما آسیب زا نیست. اشکال خفیف فشار روانی به عنوان یک عامل برانگیزاننده و نیرو دهنده عمل می‌کند. بهر حال، اگر سطح فشار روانی شما بسیار بالا باشد، ممکن است برای شما مشکلات طبی و روانی-اجتماعی ایجاد شود. مطالب زیر جهت کمک به شما طراحی شده است تا بتوانید :

 

شیوه های خودتان در مقابله با مشکلات را شناسایی کنید .

تفاوتهای موجود بین راهبردهای مقابله ای مؤثر ونامؤثر را تشخیص دهید.

نشانه های پریشانی را در خود و دیگران بشناسید.

راههای کمک به خود یا دیگران را در مواجهه با مشکلات یاد بگیرید.

اطلاعات لازم در مورد منابع موجود در جامعه را بدست آورید.

فشار روانی چیست؟

پاسخ بدن به محرکهای بیرونی ودرونی فشار روانی نامیده می‌شود. عموما استرس ناشی از لزوم سازگاری جسمانی ، روانی و هیجانی ما با تغییرات است . مثال :

دادن ترفیع شغل خاصی که منتظر آن بودید موجب هیجان و شادی شود .

اگرترفیع زمانی داده شود که انتظار آن را نداشته باشیم یا سزاوار آن نباشیم دچار اضطراب و ناراحتی می شویم .

نکته : استرس در حد کم بسیار مفید است چون نه تنها باعث به وجود آمدن علاقه و انگیزه می شود ،  بلکه باعث ایجاد اعتماد به نفس نیز می گردد .

فشارروانی می تواند تحت تاثیر عواما بیرونی و درونی ایجاد شود. عوامل بیرونی فشارروانی شامل تغییر شغل، نقل مکان به یک شهر جدید، ازدواج، مرگ شخص محبوب و وجود یک بیماری در خانواده می‌باشد. حوادث  شادی آور به اندازه حوادث غم بار می‌تواند فشارآور باشند.) محرکهای درونی شامل ناراحتی جسمانی و یا روانی است. ویژگی شخصیتی، از قبیل نیاز به نقص‌گرایی یا بدست آوردن رضایت دیگران، نیز می‌توانند فشار آفرین باشند.

 فشار روانی می‌تواند هم واکنش‌های مثبت و هم منفی ایجاد کند. به عنوان نمونه ، شاید به دلیل احساس بی کفایتی ، میل به بی نقص بودن داشته باشید و در نتیجه، فشار دائمی که بر خود وارد می‌کنید در نهایت به ضرر خودتان تمام می‌شود. از سوی دیگر، ممکن است شما فشار را به صورت مثبت تجربه کنید ودر نتیجه به شدت برانگیخته شده ومولد باشید و بتوانید بیش از آنچه که در شرایط معمولی می‌توانستید،  موفقیت بدست آورید. بهرحال، برای اغلب مردم، تغییرات عمدة زندگی، عامل اصلی فشار است. این حوادث الزام بیشتری را بر منابع مقابله‌ای فرد تحمیل می‌کنند.

تغییرات اصلی زندگی که می‌تواند فشارزا باشد

نقل مکان جغرافیایی

انتقال به محل کار جدید

 بارداری

سبک جدید زندگی

مرگ شخص مورد علاقه

ازدواج

طلاق

اخراج از شغل

تنهایی و انزوا

فشارهای شغلی

فشار خانوادگی

سابقه مورد حمله جسمانی قرار گرفتن یا تجربه اخیر آن

طلاق والدین

مرگ یک شخص مورد علاقه

اغتشاش هویت

مشکلات طبی

و.....

 

حوادث محیطی فشارزا

فشارزمان( کمبود وقت )

مشکلات مالی

ناکامی‌ها

 رقابت

تبعیض

محدودیت‌های فرهنگی

سروصدا

گرچه ما اغلب فشار روانی را دارای منشأ خارجی می‌دانیم، اما خود حوادث، فشارزا نیستند، بلکه، شیوة نگرش و تعبیر و تفسیر و واکنش ما آنها را فشارزا می‌کند.مردم در نوع حوادثی که برای خود فشارزا تلقی می‌کنند و نوع پاسخشان به آنها به شدت متفاوت هستند. به عنوان مثال، صحبت در مجامع گروهی برای یک عده فشارزا و برای عده‌ای دیگر آرامش آور است .

چرا فشار روانی آسیب  رسان است؟

فشار چه مثبت باشد و چه منفی، واکنش‌های جسمانی ایجاد می‌کند. بدن هورمونها ومواد شیمیایی که کارکرد قلب، ریه‌ها وعضلات وسایر اندامها را تشدید می‌کنند، ترشح می‌کند. این پاسخ ممکن است حالت دفاعی داشته باشد و شما را قادر کند که مثلا از یک ماشین بی احتیاط فرار کنید. وقتی دوباره احساس ایمنی کردید، تغییرات بدنی مذکور ناپدید می‌شوند. بهرحال، اگر فشار روانی برای یک دوره طولانی تداوم یابد، هورمونها نیز بطور مرتب ترشح کرده بدن شما را تحریک خواهد کرد،در نهایت این تبادل بین روان وبدن موجب فرسایش می‌گردد.

مراحل استرس

ما معمولا عکس العملهای معینی را به منظور ایجاد مجدد توازن از خود نشان می دهیم این عکس العملها به عنوان نشانه های انطباق عمومی (general adaptation syndrome) یاد می شود . بدین معنی که بلافاصله پس از مواجه یک فرد با عوامل استرس زا ، نشانه های انطباق عمومی در طی سه مرحله در فرد ظاهر می شود:

مرحله اعلام خطر (alarm stage)  : در این مرحله بدن با افزایش فشار خون  ، ترشح آدرنالین و کشیدگی عضلات آمادگی مقابله با موقعیت به وجود آمده می گردد .

مرحله مقاومت (resistance)  : در این مرحله عکس العملهای جسمانی و روانی افزایش می یابد تا فرد بتواند برای مقابله با عوامل استرس زا آماده شود . البته هر فرد تا حد معینی قدرت مقابله در برابر عوامل استرس زا دارد .

مرحله فرسودگی(exhaustion)  : اگر استرس تا حد زیادی به درازا بکشد توان شما تحلیل خواهد رفت و بیمار می شود .

مثال : هر روز با یک رئیس پر توقع که همیشه در حال انتقاد است و هیجگاه لب به تشویق نمی گشاید ، روبرو شوید ، نهایتا از پای در خواهید آمد یا اگر شما ملزم به نگهداری از یکی خویشاوندان بیمار یا علیل خود باشید و این کار را به تنهایی انجام دهید ، خود شما به زودی  دجار بیماری جسمی و یا روحی خواهید شد  . به طور کلی  ، اگر استرس برای مدت طولانی و به طور دائم وجود داشته باشد باعث بروز ناراحتی هیجانی و جسمانی می شود .

افراد متفاوت بر اساس نوع ادراک شان و ارزیابی هایشان عکس العملهای مختلفی در برابر استرس از خود نشان می دهند. درست مثل این که در قطاری هستید که مسافران زیادی دارد ، ناگهان قطار بین دو ایستگاه متوقف می شود. اگر به مسافران در آن لحظه توجه کنید ، عده ای را بی تفاوت ، عده ای را ناراحت و تعدادی از مسافران را هم مضطرب و نگران خواهید یافت .

 نکته : هیچکس را نمی توان یافت که زندگی عاری از استرس داشته باشد .

نشانه های فشار روانی

نشانه‌هایی وجود دارند که لازم است به هنگام تحت فشار قرارگرفتن به آنها توجه کنید. این نشانه‌ها در چهار طبقه می‌گنجند: احساسات، افکار، رفتار و نشانه‌های جسمانی. به هنگام تحت فشار قرار گرفتن، یک یا چند تا از نشانه‌های زیر تجربه می شود:

نشانه های هیجانی استرس:

 تحریک پذیر شدن

احساس هراس

 نوسان خلقی

اضطراب

ترس های غیر عادی

احساس خصومت

پرخاشگری

احساس گناه

بد بینی

نگرانی مفرط

حالت بغض و گریه

کابوس دیدن

درماندگی و تسلیم

احساس طرد شدگی

نداشتن روحیه شوخی و بذله گویی

عدم پذیرش مسئولیت و کناره گیری

افکار

 احساس ارزشمندی پائین

 ناتوانی در تمرکز

نگرانی در مورد آینده

فراموش کاری

ترس از شکست

خجالت‌زدگی

قضاوت نادرست در ارتباط با دیگران و موقعیت ها

دشوار شدن کارهای ساده

تردید و دودلی

بی دقتی

اشتباهات مکرر

ناتوانی در بیاد آوردن وقایع اخیر

افکار مزاحم و وسواسی

تصمیمات فوری و غیر منطقی

نامرتب و بی برنامه بودن

نشانه های رفتاری استرس

افزایش مصرف دارو

مشروب خوردن یا افزایش دفعات آن

پر خوری

کم خوردن و بی اشتهایی

بی توجهی به وضع ظاهری

کناره گیری از رفت و آمدها

لکنت وسایر مشکلات گفتاری

خندیدن باصدای بلند و حالت گرفتگی صدا

شروع کردن چند کار به طور همزمان ولی نیمه کاره  رها کردن آنها

ناخن خوردن

کندن مو ها

نیشگون پوست

اعمال وسواسی

افزایش احتمال تصادف

گریه بدون دلیل آشکار

از جا پریدن

سائیدن دندان به روی هم

افزایش مصرف الکل و سایر داروها

 سیگار کشیدن یا افزایش دفعات آن

نشانه های جسمانی استرس

 

تعریق، دستهای مرطوب

لرز

خشکی گلو و دهان

یبوست /تکرر ادرار

عدم هضم غذا ، استفراغ

سردردها

دردگردن یا پشت

آسیب‌پذیری به بیماری

افزایش ضربان قلب

تیک‌های عصبی

مشکلات خواب

 ناراحتی معده‌ای

/ 0 نظر / 27 بازدید