صفحه اصلي
ايميل نویسنده
نویسنده وبلاگ
سید محمد حسینیان آقاملکی
آرشیو وبلاگ
امرداد ۸۸
اردیبهشت ۸۸
مهر ۸٧
شهریور ۸٧
اسفند ۸٦
بهمن ۸٦
دی ۸٦
امرداد ۸٤
خرداد ۸٤
اردیبهشت ۸٤
فروردین ۸٤
اسفند ۸۳
پيوندها
سازمان آموزش و پرورش استثنائي
مديريت آموزش و پرورش استثنائي مازندران
آموزش و پرورش ويژه
آموزگار ناشنوايان
كانون ناشنوايان مازندران
مجتمع آموزشي امام رضا (ع) شهرستان قائم شهر
آمار وبلاگ 
مقالات - جزوات آموزشي - اسلايد
بنام خدا دکتر یقوبی
مقدمه
فشار روانی جزء لاینفک زندگی روزمره است . اگر شما در مواجهه با الزامات شغلی، سازگاری با محیط جدید زندگی یا ایجاد روابط دوستانه، فشار روانی که شما تجربه می کنید چنین فشاری الزاما آسیب زا نیست. اشکال خفیف فشار روانی به عنوان یک عامل برانگیزاننده و نیرو دهنده عمل میکند. بهر حال، اگر سطح فشار روانی شما بسیار بالا باشد، ممکن است برای شما مشکلات طبی و روانی-اجتماعی ایجاد شود. مطالب زیر جهت کمک به شما طراحی شده است تا بتوانید :
شیوه های خودتان در مقابله با مشکلات را شناسایی کنید .
تفاوتهای موجود بین راهبردهای مقابله ای مؤثر ونامؤثر را تشخیص دهید.
نشانه های پریشانی را در خود و دیگران بشناسید.
راههای کمک به خود یا دیگران را در مواجهه با مشکلات یاد بگیرید.
اطلاعات لازم در مورد منابع موجود در جامعه را بدست آورید.
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸۸/٥/٧ - سید محمد حسینیان آقاملکی
خانواده جامعه کوچک اجتماعی است که معمولأازپدرومادر،فرزند(فرزندان تشکیل) می شود.زمانی که کودکی متولد می شود اورابه عنوان عضوی ازاین جامعه کوچک اما پراهمیت می دانند .کودک سالهای اولیه زندگی خود را درخانواده بسر می برد.ودرکنار پدرومادر وبرادر وخواهراست که الگوهای رفتاری ،ارزشها ومعیارهای اخلاقی راکسب می نماید ومطابق با همین الگوها معمولأ رفتار می کند.
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸۸/٥/۱ - سید محمد حسینیان آقاملکی
دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم
فراخوان دومین همایش علمی دانشجویان روانشناسی استان قم
دومین همایش استانی دانشجویان روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی قم در تاریخ 9/3/1388 در سالن غدیر دانشگاه آزاد اسلامی قم برگزار می شود لذا از کلیه اساتید و دانشجویان روانشناسی مدیریت علوم تربیتی و رشته های دیگری که مقالات پژوهشی مرتبط با زمینه های روانشناسی دارند تقاضا میگیردد آثار خود را مطابق فرمت ذیل تدوین کرده و حداکثر تا تاریخ 15/2/1388 از طریق
ایمیل: Hamayesh.ravanshenasi@gmail.com
و یا به صورت حضوری به آزمایشگاه بالینی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم واقع در پردیسان ارائه نمایند. لازم به ذکر است که فرمت مقاله وورد 2003 و با قلم نازنین نوشته شود.
مقاله علمی پژوهش باید به سبک APA باشد.
نام خدا
در خصوص مسائل و مشکلات آموزش و پرورش حرف ها و حدیثهایی زیادی و جود دارد که باید توسط متخصصین امر مورد کالبد شکافی قرار گیرد .اما اینجانب وقتی طرح ساماندهی و مدیریت نیروی انسانی در آموزش و پرورش را بدون هیچ گونه پیشداوری چند بار خوانده بودم علی رغم بعضی کاستی ها حقیقتا نکات مثبتی نیز در آن وجود دارد.آموزش و پرورش ما با تراکم زیاد نیروها و در کنار آن همه ساله دچار کسری بودجه فراوانی نیز مواجهه است. اگر چه برای حل این معضل نیاز به همکاری بخشهای دیگر دولت و همچنین توجه ویژه مجلس نیز هست اما آموزش و پرورش به عنوان یک دستگاه و وزیر نیز بعنوان متولی این بخش باید در کوتاه مدت این مشکل را در درون خود بنوعی بار سنگین کسری بودجه را کاهش دهد.
یکی از این راهها جبران کسری ساعات تدریس با استفاده از نیروهای خرید خدمت می باشد .
فلسفه استفاده از نیروهای خرید خدمت بسیار روشن و در عین حال مقرون بصرفه است( اگر بتوان آن را بنحو درستی اجرا نمود). در این روش آموزش و پرورش بعضی از کمبود های خود را (مانند خدمات آموزشی و توانبخشی و ... ) از طریق عقد قرار داد با شرکتها و موسسات و تعاونی هایی که خدمات مورد نظر را ارائه می دهند در حالت رقابتی تامین می کند و شرکتها و موسسات و تعاونی ها با معرفی های نیروهای مورد نظر به آموزش و پرورش و در صورتی که این نیروها شایستگی لازم را دارا باشند در صورت گذراندن دروه یا دوره های خاص میتوانند در بخش های آموزش و پرورش خدمات مورد نظر را ارائه نمایند. همچنانکه که در ماده 13فصل دوم( راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت) قانون خدمات کشوری موید این نکته است:
ماده 13 - امور تصدیهای اجتماعی، فرهنگی و خدماتی با رعایت اصول بیست و نهم (29) و سیام (30) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از طریق توسعه بخش تعاونی و خصوصی و نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی تعیین صلاحیت شده و با نظارت و حمایت دولت و با استفاده از شیوههای ذیل انجام می گردد:
1- اعمال حمایتهای لازم از بخش تعاونی و خصوصی و نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی مجری این وظایف.
2- خرید خدمات از بخش تعاونی وخصوصی و نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی.
3- مشارکت با بخش تعاونی و خصوصی و نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی از طریق اجاره، واگذاری امکانات و تجهیزات و منابع فیزیکی .
4- واگذاری مدیریت واحدهای دولتی به بخش تعاونی و خصوصی و نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی با پرداخت تمام و یا بخشی از هزینه سرانه خدمات.
در تبصره 2 ماده 13 قانون خدمات کشوری آمده است:
تبصره 2- تأیید صلاحیت علمی و اخلاقی کلیه افراد موضوع این قانون که به موجب این ماده در بخشهای آموزشی، بهداشتی و فرهنگی اشتغال خواهند داشت مطابق ضوابط فصل ششم این قانون و تأیید استانداردهای مربوط و کیفیت و قیمت خدمات نیز مطابق قوانین و مقررات مربوط است.
و براساس فصل ششم قانون خدمات کشوری نیروهایی که وارد دستگاه می شوند علاوه بر شرایط عمومی باید دارای شرایط خاص باشند که باتوجه به موضوع بحث ما اهم آن عبارتند از :
1. دارابودن مدرک تحصیلی دانشگاهی و یا مدارک همتراز
2. داشتن سلامت جسمانی و روانی و توانایی برای انجام کاریکه استخدام میشوند
3. توانایی آنان در مهارتهای پایه و عمومی فناوری اطلاعات
4. دستگاههای اجرائی میتوانند در صورتی که در قوانین و مقررات قبلی مورد عمل خود شرایطی علاوه بر شرایط مطرح شده ی این قانون داشته باشند، آن را ملاک عمل قرار دهند
با توجه مقدمه و موارد مطرح شده برای اجرای بهتر و مطلوب طرح ساماندهی و مدیریت نیروی انسانی و استفاده از نیروهای خرید اموزشی و همچنین بکارگیری نیروهای مازاد در بخش های دیگر موارد زیر مطرح است:
1. طرح ساماندهی و مدیریت نیروی انسانی گذشته از اجرای آن در مراکز آموزشی و مدارس در سطح حوزه ی ستادی سازمان ها و ادارات نیز به اجرا در اید چرا که اجرای آن گذشته از توجه به روح عدالت محوری بخشهایی از حوزه ی ستادی و ... وجود دارند که یا به انجام فعالیتهای موازی می پردازند و یا مجموعه فعالیتهای این بخش آنقدر کم و یا فصلی است که اینگونه فعالیتها را می توان توسط بخش های دیگر به انجام رساند. (با مطالعه دقیق و کارشناسی در چارتهای سازمانی بعضی از بخشهای سازمانها و ادارات می توان این موضوع را مشاهده نمود.)
2. طرح ساماندهی و مدیریت نیروی انسانی نباید باعث خارج شدن تعداد دانش آموزان از حد استاندارد گردد. امروزه به واقع در کلاسهایی با دانش آْموزان عادی و با حجم بالای 30 نفر ( در مقاطع ابتدایی ) نمی توان آموزش و پرورش مطلوب را به انجام رساند. این موضوع در خصوص دانش آموزان ویژه تفاوت جدی خواهد داشت.
3. در طرح ساماندهی و مدیریت نیروی انسانی احتمال جابجایی نیروها در بخش های دیگر وجود دارد . همچنانکه که در قانون خدمات کشور ی و طرح ساماندهی و مدیریت نیروی انسانی اشاره شده است باید نیروهای وارد شده در بخش جدید آموزشهایی فشرده و اختصاصی را بگذرانند.
4. طرح ساماندهی و مدیریت نیروی انسانی نباید باعث و مانع تکمیل چارت سازمانی پیش بینی شده مدارس و مراکز آموزشی گردد. چرا که بخشهای مختلف در سازمان مدارس به عنوان اعضای به هم پیوسته ی عمل می کنند . و در صورت کارکرد ضعیف و یا حذف هر یک از بخشها ، قسمتهای دیگر آسیب جدی خواهند دید و در نتیجه یک مدرسه و یا مجتمع ناقص نمی تواند وظیفه ی خود را بنحو درستی به انجام برساند.
5. نیروهای خرید آموزشی عمدتا نیروهایی جوان و دارای مدارک دانشگاهی هستند که بکارگیری از این توانمندی می تواند در آموزش و پرورش بسیار مفید باشد . اما اگر بدون توجه به شرایط خاص شغلی در بعضی بخشها از جمله آموزش و پرورش استثنایی از این نیروهای عمدتا جوان و تحصیلکرده که توانمندیهای بالقوه و بالایی دارند دوره های خاص را نگذرانند ممکن است ضربات جبران ناپذیری به بخشهایی مانند سردرگمی و نگرش منفی نسبت به شغل مورد نظر و از داست دادن اعتماد به نفس این نیروها - پایین آمدن کیقیت آموزش و همچنین منجر به آسیب روحی و روانی به دانش آموزان آسیب پذیر و والدین آنان گردد.
در پایان ذکر این نکته را لازم و ضروری می دانم که معمولا در قانون نویسی و سیاستگذاری ، بسیاری از مسائل بصورت مطلوب و زیبا دیده می شود . و در بسیاری از موارد (نه همه) چون ما به نکات مهمی که در قانون و دستورالعمل ها ذکر شده توجه نمی کنیم ممکن است در کل آن قانون و یا آن دستورالعمل را زیر سئوال ببریم.
با آرزوی موفقیت
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٧/٧/٢٤ - سید محمد حسینیان آقاملکی
مهارت های ارتباطی ، چالش هاو موانع
فراروی مشاوران و روان درمانگران
نادر جعفری بلالمی
مقدمه بدون تردید می توان ، حیاط بشر را محصول یک رابطه اجتماعی تلقی کرد. از هنگامی که چشم به جهان می گشائیم، با لمس شدن نخستین تجربه اجتماعی خود را شکل می دهیم. مواجهه با واکنش های ( کلامی و غیر کلامی ) اطرافیان نیز لحظه به لحظه بر وسعت و غنای این تجربه می افزاید. اساساً سرشت انسان با زندگی جمعی عجین گشته و ضرورت آن با حیات او، گره خورده است. بدین سبب است که زیستن در کنار همنوعان می تواند ،آرامش و راحتی ما را فراهم آورد. کمک و لطف آن ها نقش بسزایی ، در تأمین سلامت و نیازمندی هایمان ایفا می کند. وجود اطرافیان به ویژه آن هایی که دوستشان داریم به زندگی ما معنی می بخشد.
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٧/٧/٥ - سید محمد حسینیان آقاملکی
یک نماینده مجلس و مدیرکل سابق دفتر آموزش و ارتقای مهارتهای حرفهای و تربیت معلم آموزش و پرورش گفت: مطرح شدن بحث استیضاح وزیر آموزش و پرورش سیاسی نیست بلکه بحث آموزش و پرورشی است. سیدحسین نقوی در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی فارس در خصوص مهلتی که برخی از نمایندگان مجلس به وزیر آموزش و پرورش برای حل مشکلات آموزش و پرورش دادند، اظهار داشت: هماکنون ایرادهایی در سیستم آموزش و پرورش وجود دارد که با مهلت دادن به وزیر آموزش و پرورش حل نمیشود.
وی در واکنش به این جمله که در آستانه سال تحصیلی هستیم و این استیضاح میتواند آموزش و پرورش را به هم بریزد، گفت: آموزش و پرورش به هم ریخته است. به نظر شما بیشتر از این به هم میریزد.
نقوی در پاسخ به این پرسش که آیا هیچ فرصتی نباید به وزیر آموزش و پرورش داد، اظهار داشت: به نظرم نباید داد.
وی ادامه داد: اکنون که این حرفها را میزنم، دوست آقای علیاحمدی هستم و در زمانی که وی در پیامنور بود، همکاری خوبی داشتیم. از طرفی بنده طرفدار دولت آقای احمدینژاد نیز هستم و باید بگویم بحث استیضاح وزیر آموزش و پرورش سیاسی نیست بلکه بحثی آموزش و پرورشی است.
این نماینده مجلس با بیان اینکه وزیر فعلی آموزش و پرورش خسارات بزرگی به این وزارتخانه وارد کرده است، اضافه کرد: اگر همین اکنون جلوی این خسارات را بگیریم بهتر از یک ماه و 2 ماه دیگر است.
وی به ایرادات وزیر آموزش و پرورش اشاره کرد و اظهار داشت: امور تربیتی و تربیت معلم جزو مطالبات مقام معظم رهبری است و انتظار این است وزیری که به آموزش و پرورش میآید، تمام هم و غم را در برای این مطالبات بگذارد اما وزیر آموزش و پرورش هر دو را متوقف کرده است.
نقوی به صدور بخشنامههای غیرکارشناسی در آموزش و پرورش اشاره کرد و ادامه داد: بخشنامه ساماندهی نیروی انسانی در آموزش و پرورش، غیر کارشناسیترین بخشنامهای است که تاکنون در تاریخ آموزش و پرورش صادر شده است که انحلال مدارس زیر 15 دانشآموز، اختصاص یک معاون به 450 دانشآموز، حذف معلمان حقالتدریس و آموزشیاران نهضت از اهم این تخلفات است. /
منبع : بازیاب
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٧/٦/۱٤ - سید محمد حسینیان آقاملکی
با سلام
بالاخره وزارت آموزش و پرورش پس از چند ماه سرپرستی و با رای اعتماد به وزیر پیشنهادی رئیس جمهور دهمین وزیر خود را شناخت.
جناب آقای دکتر علیرضا علی احمدی پیش از این ریاست دانشگاه پیام نور را برعهده داشتند
وی ۲ سال قبل از طرف دکتر احمدی نژاد برای برای وزارت تعاون به مجلس شورای اسلامی پیشنهاد شدند اما مجلس به وی رای اعتماد نداده بود.
اما بالاخره موفق شد پس دو سال به عنوان وزیر آموزش و پرورش از مجلس شورای اسلامی رای اعتماد را کسب نماید
اگر چه رای اعتماد مجلس به وی از قاطعیت بالایی برخوردار نبود اما آرای نمایندگان به اندازه ای بود که وی به پست وزارت آموزش و پرورش تکیه بزند.
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٦/۱٢/۳ - سید محمد حسینیان آقاملکی
والنتاین
روز والنتاین (روز عشاق و یا روز عشق ورزی) .......
در ایران باستان، نه چون رومیان از سه قرن پس از میلاد، که از بیست قرن پیش از میلاد، روزی موسوم به روز عشق بوده است....
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٦/۱۱/٢٧ - سید محمد حسینیان آقاملکی
به نام خدا
چند روز پیش اسلایدی از طرف دوستم جناب آقای استاد طهماسب زاده بدستم رسید که در خصوص مغایرتهای عصر ما بود این اسلاید توسط دکتر ایرج وثوق از مشهد تهیه شده است.
تماشا و خواندن متن کل اسلاید حدود ۴ دقیقه وقت لازم است. توصیه می کنم اسلاید را در بخش مقالات دریافت کنید.
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٦/۱٠/۱٦ - سید محمد حسینیان آقاملکی
ب– 4)روشهاي منفي كاهش رفتار
1- خاموشي: براساس نظريه شرطيسازي كنشگر چنانچه رفتاري با پيامد مثبت (تقويتكننده) مواجه نشــود و
اين فرايند چند بار تكرار شود آن رفتار خاموش ميشود. در اين روش ما هيچ محـــركي پس از رفتار ارائـه
نمي دهيم. يعني به آن بي توجهي ( ويا به قول عموم بي محلي ) مي كنيم.
2- محروم كردن از تقويت: فرد به خاطر انجام رفتاري نامطلوب براي مدتـي از دريافت تقويت محروم ميشود.
نكته مهم در اين خصوص توجه به اين نكته است كه بـايد مطمئن باشيم حــذف محــرك تقويت كننده از
ديـــدگاه آن شخص تقويت كننده باشد. بطــور مثــال بعضي از معلمان بخــاطر رفتــارنامطلوب بعضـي از
دانش آموزان در كلاس آنها را از كلاس اخراج مي كنند با اين استدلال كه ماندن در كــلاس بــراي آنهــا
تقويت كننده است.در اينگـونه مــوارد بايد با احتياط برخورد كــد چـرا كه بعضي از دانش آمـوزان ممـكن
است بيرون رفتن از كلاس برايشان تقويت كننده باشد نـه ماندن در كلاس لــذا معلم بجاي اينكـه رفتــار
نامطلوب را كاهش دهد ناخواسته آنرا با ارائـه تقويت ، فــراواني آن را افزايش داده است.
3- جريمه كردن: وقتي فردي مرتكب رفتار نامطلوب شود او را وادار کرد تـا براي جبران عمل خلاف خود ، بـه
اصلاح آن بپردازد. در جريمه كــردن اين نكته را نبايد فراموش كرد كه بعضي وقت ها اعمــال جريمــه اي
باعث تنفر ازآن عمل جريمه اي نشود. به طور مثال بعضي معلمان بـدليل دريـافـت نمـره بـــد در امــلاء
دانش آموز را مجبور مي كنند 10 بــار از روي متن امــلاءرونــويسي كنند . خطــر اين روش ممكن است
اين باشد، دانش آموزي كه تا قبل از اينكه جريمه شود با علاقه مندي فعــاليت را انجــام مي داد ، بعـد از
جريمه شدن از رونويسي متنفر شود واين تنفر از رونويسي در برنــامه معلم قـــرار نداشت . لــذا در تعيين
اعمــال جريمه اي دقت كافي شـود كــه اولا متناسب با رفتار نامطلوب باشد ثانيا ناخواسته با كاهش رفتـار
مطلوب ديگـر نشود.
4- تنبيه: ارائه محرك آزارنده يا تقويت كننده منفي به دنبال رفتار نامطلــوب.گفته ميشود كه نتيجهاش ضعيف شدن يا كاهش احتمال وقوع آن است.
آثار جانبي تنبيه
1- رفتار تنبيه شده، پس ازپايان يافتن تنبيه در خزانه رفتار فرد باقي ميماند و بـه محض اينكه عامل تنبيه كننده ضعيف شد آن رفتار مجدداً ظاهر ميگردد.
2- سبب انزجار فرد تنبيه شونده از تنبيه كننده ميشود.
3- عمل تنبيه كردن به سرعت توسط ديگران يادگرفته ميشود.
4- تنبيه منجر به پرخاشگري ميشود.
5- فرد تنبيه شده ممكن است رفتار نامطلوب ديگري جانشين رفتار تنبيه شده نمايد.
6- اگر روشهاي تنبيهي ادامهدار باشد سرانجام ممكن است شخص تنبيه شده بــه تنبيهكننده حمله نمايد.
4) روشهاي برخاسته از نظريه يادگيري مشاهدهاي
الف) روشهاي ايجاد و افزايش رفتارهاي مطلوب
1- الف) ايجاد رفتار با استفاده از اصل اكتساب: يعني از راه مشاهــده رفتـــار ديگران كه عمل مورد نظــر را
انجام ميدهند ، فــرد از راه مشاهـده آن عمل را ميآموزد.
2- الف) با استفاده از اصل بازداريزدايي: يعني مشاهده كننده اي كــــه از انجـام رفتاري بيمنــاك است. به
مشاهده الگويي مي پردازد كه بــدون تجربه هيچگونه پيامد نامطلوب آن عمل را انجام مي دهد.
3- الف) با استفاده از اصل آسانسازي: يعني كسي كـه از قبل رفتاري را آموخته است اگــر شاهد انجــام آن
4- رفتـار از سوي ديگران باشد خـود بهخود به انجام رفتار راغب خواهد شد.
ب) روشهاي كاهش و حذف رفتارهاي نامطلوب
1- ب) با استفاده از اصل بازداري: اگر فرد الگويي را مشاهده كند كه بـا خــاطر انجام رفتارش تنبيه شده است
احتمال انجام آن رفتار كاهش مييابد.
2- ب) با استفاده از روش رفتار ناهمساز: فرد رفتارهايي را از ا لگو مورد مشاهده قرار دهــد كه با رفتار مشكل
آفرين او مغاير است.
3- ب) روش الگو برداري نهان: به جاي نمايش صحنههاي زنده از فرد خواسته ميشود تا الگــوهايي را كـه بـه
رفتارهاي خاصي اشتغال دارنــد درذهــن خود تجسم كند.
ما در اين مجموعه به اختصار مفاهيم و اصطلاحات مهم مانند تعريف رفتار درماني و تغيير رفتار ، انواع رفتار و... را بيان نموديم . از ميان نظريه هاي مورد استفاده در تغيير رفتار و رفتار درماني نظريه هاي شرطي سازي كلاسيك و كنشگر، نظريه هاي شناختي اليس و بندورا را معرفي نموديم . سپس 35 روش تغيير رفتار و رفتار درماني را توضيح داديم.
در استفاده از اين روشها رعايت موارد زير مهم است:
1. با توجه به ويژگيهاي مراجع از جمله سن ، هوش اين روشها انتخاب شود . به طور مثال استفاده از روش شناختي اليس براي افرادي كاربرد دارد كه از لحاظ هوشي متوسط و بالاتر بوده و از لحاظ شناختي به تفكر انتزاعي رسيده باشند.
2. در استفاده از برنامه و و روش تغيير رفتار و رفتار درماني نظر مراجع نيز لحاظ شود. چرا كه در بعضي از روش ها بدون همكاري مراجع نتيجه مطلوب حاصل نمي شود.
3. رعايت اصول مشاوره : اصولي كه در تغيير رفتار و رفتار درماني بايد رعايت گردد عبارتند از ؛ برقراري رابطه حسنه ، راز داري ، پذيرش بدون قيد و شرط ، درك مراجع و مشكل او ، آماده كردن شرايط محيطي.
4. توجه به تاريخچه زندگي فرد كه در ايجاد مشكل مهم به نظر مي رسد.
5. كسب اطلاع از افراد مهم در زندگي فرد مانند: والدين ، معلم و...
6. مشورت با متخصصان ديگر از جمله پزشك . در بعضي مشكلات رفتاري مانند بيش فعالي ويا كم توجهي نياز است طبق نظر پزشك از ساير روش ها درماني مانند درمان دارويي نيز استفاده شود.
7. داشتن ديد جامع نگر به روش هاي تغيير رفتار و رفتار درماني. در استفاده از روشهاي تغيير رفتار و رفتار درماني ممكن است يك روش به تنهايي پاسخ ندهد . در صورت نياز از روشهاي ديگر تغيير رفتار و رفتار درماني يا به تنهايي ويا به صورت تواما استفاده شود.
منابع
1- اتكینسون، و...... (1989) (براهني و همكاران 1378) زمينه روانشناسي رشد
2- بيلر، رابرت (كديور 1374) كاربرد روانشناسي در آموزش نشر دانشگاهي
3 - سيف، علياكبر (1378) روانشناسي پرورشي آگاه
4- سيف، علياكبر (1377) تغيير رفتار و رفتاردرماني دوران
5- شفيعآباد، عبداله و ناصري (1371)نظريههاي مشاوره و رواندرماني نشر دانشگاهي
6- شفيعآباد، عبداله(1371) فنون و روشهاي مشاوره بهرام
7- كديور، پروين (1382) روانشناسي تربيتي نشر دانشگاهي
8- كريمي، يوسف (1370) تغيير دادن رفتارهاي كودكان و نوجوانان فاطمي
9- هرگنهان و اُلسون (سيف 1374) مقدمهاي بر نظريههاي يادگيري دانا
موفق باشيد
سيد محمد حسينيان
شهریور ماه 1383
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٤/٥/٢ - سید محمد حسینیان آقاملکی
ب– 4)روشهاي منفي كاهش رفتار
1) خاموشي: براساس نظريه شرطيسازي كنشگر چنانچه رفتاري با پيامد مثبت (تقويتكننده) مواجه نشود و اين فرايند چند بار تكرار شود آن رفتار خاموش ميشود.
2)محروم كردن از تقويت: فرد به خاطر انجام رفتاري نامطلوب براي مدتي از دريافت تقويت محروم ميشود.
3) جريمه كردن: وقتي فردي مرتكب رفتار نامطلوب شود او را وادار کرد تا براي جبران عمل خلاف خود ، به اصلاح آن بپردازد.
4) تنبيه: ارائه محرك آزارنده يا تقويت كننده منفي به دنبال رفتار نامطلوب گفته ميشود كه نتيجهاش ضعيف شدن يا كاهش احتمال وقوع آن است.
آثار جانبي تنبيه
1- رفتار تنبيه شده، پس ازپايان يافتن تنبيه در خزانه رفتار فرد باقي ميماند و به محض اينكه عامل تنبيه كننده ضعيف شد آن رفتار مجدداً ظاهر ميگردد.
2- سبب انزجار فرد تنبيه شونده از تنبيه كننده ميشود.
3- عمل تنبيه كردن به سرعت توسط ديگران يادگرفته ميشود.
4- تنبيه منجر به پرخاشگري ميشود.
5- فرد تنبيه شده ممكن است رفتار نامطلوب ديگري جانشين رفتار تنبيه شده نمايد.
6- اگر روشهاي تنبيهي ادامهدار باشد سرانجام ممكن است شخص تنبيه شده به تنبيهكننده حمله نمايد.
4) روشهاي برخاسته از نظريه يادگيري مشاهدهاي
الف) روشهاي ايجاد و افزايش رفتارهاي مطلوب
1- الف) ايجاد رفتار با استفاده از اصل اكتساب: يعني از راه مشاهده رفتار ديگران كه عمل را انجام ميدهند و فرد از راه مشاهده آن عمل را ميآموزد.
2- الف) با استفاده از اصل بازداريزدايي: يعني از طريق مشاهده الگويي كه بدون تجربه هيچگونه پيامد نامطلوب رفتاري را كه مشاهده كننده از انجام آن بيمناك است انجام دهد.
3- الف) با استفاده از اصل آسانسازي: يعني كسي كه از قبل رفتاري را آموخته است اگر شاهد انجام آن رفتار از سوي ديگران باشد خود بهخود به انجام رفتار راغب خواهد شد.
ب) روشهاي كاهش و حذف رفتارهاي نامطلوب
1- ب) با استفاده از اصل بازداري: اگر فرد الگويي را مشاهده كند كه با خاطر انجام رفتارش تنبيه شده است احتمال انجام آن رفتار كاهش مييابد.
2- ب) با استفاده از روش رفتار ناهمساز: فرد رفتارهايي را از الگو مورد مشاهده قرار دهد كه با رفتار مشكل آفرين او مغاير است.
3- ب) روش الگو برداري نهان: به جاي نمايش صحنههاي زنده از فرد خواسته ميشود تا الگوهايي را كه به رفتارهاي خاصي اشتغال دارند درذهن خود تجسم كند
1- اتكینسون، هيلگارد و … (1989) (براهني و همكاران 1378) زمينه روانشناسي رشد
2- بيلر، رابرت (كديور 1374) كاربرد روانشناسي در آموزش نشر دانشگاهي
3 - سيف، علياكبر (1378) روانشناسي پرورشي آگاه
4- سيف، علياكبر (1377) تغيير رفتار و رفتاردرماني دوران
5- شفيعآباد، عبداله و ناصري (1371) نظريههاي مشاوره و رواندرماني نشر دانشگاهي
6- كديور، پروين (1382) روانشناسي تربيتي نشر دانشگاهي
7- كريمي، يوسف (1370) تغيير دادن رفتارهاي كودكان و نوجوانان فاطمي
8- هرگنهان و اُلسون (سيف 1374) مقدمهاي بر نظريههاي يادگيري دانا
استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٤/۳/٢٢ - سید محمد حسینیان آقاملکی
) روشهاي و فنون برخاسته از نظريه شرطيسازي كنشگر
1) روشهاي افزايش رفتارهاي مطلوب موجود.
2) روشهاي ايجاد رفتارهاي تازه.
3) روشهاي نگهداري و گسترش رفتارهاي مطلوب.
4) روشهاي كاهش و حذف رفتارهاي نامطلوب.
1) روشهاي افزايش رفتارهاي مطلوب موجود
روشهايي كه براساس نظريه شرطيسازي كنشگر گرفته شدهاند و هدفشان افزايش رفتارهاي مطلوب موجود هستند از دو اصل مهم اين نظريه سرچشمه ميگيرند:
اصل اول) تقويت مثبت: در شرطيسازي كنشگر تقويت مثبت به فرايندي گفته ميشود كه درآن محرك تقويت كننده بعداز يك رفتار باعث افزايش احتمال وقوع آن رفتار ميشود.
اصل دوم) تقويت منفي: مطابق با اين اصل چنانچه بعداز يك رفتار محرك آزاردهندهايحذف گردد احتمال وقوع آن رفتار افزايش مييابد.
1- روش تقويت مثبت
2- روش تقويت منفي
3- اقتصاد پتهاي: بعداز انجام رفتار مطلوب يك پته (شيء يا علامت) دريافت ميكنند كه قابل تعويض به يك تقويت كننده ديگر است.
4- قرارداد رفتار: قرارداد رفتاري يا قراداد وابستگي به توافق كتبي بين افراد گفته ميشود كه در آن وابستگيهاي بين رفتار ورد انتظار و پيامدهاي آنها مشخص ميگردد. در قرارداد رفتاري هم رفتارهاي مورد انتظار و هم تقويت كنندههايي كه به آن رفتارها داده خواهد شد مشخص ميشوند.
2) روشهاي ايجاد رفتارهاي تازه
مهمترين روشهايي كه براي رفتارهاي تازه (براساس نظريه شرطيسازي كنشگر) بهكار ميروند عبارتند از: الف) شكلدهي رفتار ب) زنجيرهسازي
الف) شكلدهي رفتار: در روش شكلدهي به كمك تقويت تفكيكي، جزيي از رفتار موجود انتخاب ميشود و به تدريج اين جزء رفتاري تغيير شكل مييابد تا به رفتار كامل كه مورد نظر است تبديل شود. به سخن ديگر، در روش شكل دهي يك جزء ساده رفتار به تدريج كامل و كاملتر ميشود تا اينكه سرانجام رفتار پيچيده مورد نظر حاصل آيد.
ب) زنجيرهسازي: در روش زنجيرهسازي اجزاي ساده رفتاري به دنبال هم قرار داده ميشوند و از تركيب آنها يك رفتار پيچيدهتر ظاهر ميگردد.
3) روشهاي نگهداي و گسترش رفتارهاي مطلوب
براساس نظريه شرطيسازي كنشگر در آغاز يادگيري لازم وضروري است كه بعد از رفتار و بلافاصله پيامد تقويتي بيايد تا آن رفتار به خوبي يادگرفته شود اما براي نگهداري رفتار بايد از سبك و روشهاي ديگري استفاده شود كه به آن برنامههاي تقويت ميگويند. منظور از برنامه تقويت اين است كه تعيين كنيم رفتار مورد نظر را تا چه ميزاني تقويت كنيم.
برنامههاي تقويت:
ثابت متغير
نسبي ثابت فاصلهاي ثابت نسبي متغير فاصلهاي متغير
* برنامه تقويتي نسبت ثابت: به برنامهاي گفته ميشود كه در آن تقويت بعد از تعداد ثابتي از رفتار مورد نظر تقويت ارائه ميگردد.
* برنامه تقويتي نسبت متغير: به برنامهاي گفته ميشود كه در آن تقويت بعداز تعداد متغيري از رفتار مورد نظر تقويت ارائه ميگردد.
بطور مثال يكبار بعداز 2 بار ارائه رفتار مورد نظر بار ديگر بعداز 8 مورد مشاهده رفتار مورد نظر.
* برنامه تقويتي فاصلهاي ثابت: به برنامهاي گفته ميشود كه در آن تقويت بعداز گذشت مدت زمان ثابتي پاسخدهي ارائه ميشود.
پرداخت حقوق در پايان هر ماه براساس تقويت فاصلهاي ثابت است.
* برنامه تقويتي فاصلهاي متغير: كه در آن تقويت پس از گذشت فاصله زماني متغير ارائه ميگردد.
4) روشهاي كاهش و حذف رفتارهاي نامطلوب
بهطور كلي در نظريه شرطيسازي كنشگر از دو راه ميتوان رفتارهاي نامطلوب را كاهش و حذف كرد:
الف) جانشين ساختن رفتارهاي مطلوب به جاي آنها و در نتيجه كاهش دادن غير مستقيم رفتارهاي نامطلوب.
ب) كاهش دادن مستقيم رفتارهاي نامطلوب.
* روشهاي مثبت كاهش رفتار
1) تقويت تفكيكي نرخهاي كمرفتار: وقتي كه رفتاري با نرخ و يا فراواني كم رخ ميدهد تقويت ارائه ميشود.
2- تقويت تفكيكي رفتارهاي ديگر: همه رفتارهاي فرد تقويت ميشوند بجز رفتار آماج كه نامطلوب تشخيص داده شده است.
3) سيري يا اشباع: در اين روش به فرد اجازه داده ميشود تا حد سير به آن رفتار بپردازد.
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٤/٢/۱٧ - سید محمد حسینیان آقاملکی
«روشهاي پژوهش در تغيير رفتار و رفتاردرماني»
در تغيير رفتار و رفتاردرماني، پژوهش عموماً بصورت تك آزمودنی يا تك موردي صورت ميپذيرد.
انواع طرحهاي پژوهشي تك آزموني
طرحهاي پژوهش تك آزمودني متنوع هستند كه ما در اينجا به اختصار به معرفي سه نوع از اين طرحها ميپردازيم:
1- طرح A-B : در طرح A-B يك مرحله اصلي خط پايه وجود دارد كه در آن رفتار آماج در شرايط طبيعي مورد سنجش قرار ميگيرد (A). بعد از اين مرحله، مرحله اجراي روش تغيير رفتار است كه در آن متغير مستقبل به كار گرفته ميشود وسپس آثار يا نتايج آن مورد سنجش قرار ميگيرد(B).
2- طرح A.B.A : در طرح A.B.A علاوه بر مراحل اصلي طرح A.B، مرحله سومي وجود دارد كه در آن مرحله خط پايه تكرار ميگردد تا اثر متغير مستقبل (روش درماني) مشخص شود. آيا علت اصلي تغيير رفتار روش تغيير رفتار (روش درماني) است يا چيز ديگر؟
3- طرح A.B.A.B : اين طرح (A.B.A.B) يك مرحله بيشتر از طرح (A.B.A) دارد. در اين طرح مرحله B يا همان اجراي روش تغيير رفتار يا اعمال متغير مستقبل يكبار ديگر انجام ميشود. هدف اصلي اضافه شدن اين مرحله گذشته از تعيين تأثير متغير مستقبل حذف يا تغيير رفتار آماج است.
بخش چهارم
« روشها و فنون تغيير رفتار و رفتاردرماني»
با توجه به نظريههاي بيان شده در بخشهاي قبلي، براساس فرايند ايجاد يك رفتار و قوانين مطرح شده در اين نظريه روشها و فنون مختلفي استخراج شدهاند كه ما در اين بخش براساس نظريههاي مختلف به بيان بعضي از اين روشها ميپردازيم.
1)روشها و فنون برخاسته از شرطي كردن و خاموشي پاسخگر
الف) شرطي كردن پاسخگر
طبق قانون شرطي كردن پاسخگر، چنانچه يك محرك خنثي را چندين بار با يك محرك طبيعي همراه سازيم، خاصيت محرك طبيعي به محرك خنثي انتقال مييابد. براساس همين قانون ميتوان تعدادي روش تغيير رفتار را استخراج كرد.
الف-1) شبادراي: در درمان شبادراي براساس قانون شرطي كردن پاسخگر، در زير ملحفه كودك يك دستگاه نمياب قرار داده ميشود كه به اولين قطره ادرار حساس است. بعد از به كار افتاردن دستگاه، زنگي به صدا درميآيد. بعداز بهصدا درآمدن زنگ كودك از جايش بلند ميشود وبراي ادرار كردن به توالت ميرود. بعداز چندين بار تكرار اين عمل، كودك ميآموزد كه وقتي مثانه او پر شد از خواب بلند شود و براي ادرار به توالت برود.
در اين مثال : صداي زنگ محرك غير ظرطي و فشار مثانه محرك شرطي است.
با توجه به اينكه اين دستگاه كمياب و يا گران قيمت است ميتوان از طريق كسي كه از كودك نگهداري ميشود كمك گرفت. معمولاً اطرافيان كودك ميدانند كه زماني كه كودك شبادراري دارد قبل از ادرار حركات مختلف از خود نشان ميدهند كه مادر و يا كسي كه از كودك نگهداري ميكند چنانچه چندين بار در همين زمان كودك را از خواب بلند كند در مراحل بعدي كودك ميتواند از طريق شرطي سازي خود، بر ادرار خود كنترل نمايد. در طول درمان بهتر است به كودك مايعات بيشتري خوراند.
الف- 2) درمان يبوست: يبوست يكي ديگر از مشكلاتي است كه از طريق اصل شرطي سازي پاسخگر برطرف ميشود.
در درمان يبوست به كمك اصل شرطي كردن پاسخگر، ابتدا به بيمار ملين خورانده ميشود و از او خواسته ميشود كه هنگام دفع يك تحريك ملايم برقي به خود وارد كند. پس از آنكه تحريك جريان برق توانست نقش ملين را ايفا كند بيمار با استفاده از اين تحريك در وقت معيني در هر روند تدريجاً عادت روزانه دفع مدفوع را كسب كند.
ب) خاموشي پاسخگر:
طبق نظريه شرطي سازي پاسخگر چنانچه بعداز محرك شرطي، محرك غير شرطي ارائه شود به اين فرايند تقويت ميگويند و محرك غير شرطي خاصيت تقويت گنندگي دارد. در صورتيكه چند بار محرك شرطي ارائه شود اما غير شرطي به دنبال آن نيايد محرك شرطي نميتواند پاسخ شرطي را فرا خواند. لذا پاسخ خاموش ميشود.
خاموشي پاسخگر به طور طبيعي در طول زندگي به ما كمك ميكند تا بر بسياري از ترسهاي اكتسابي دوران كودكي خود فائق آييم. ما به تدريج كه بزرگ ميشويم براساس تجارب مختلف و ديدن اينكه محركها براي ما خطري بهوجود نميآورند بر ترسهاي دوران كودكي خود، نظير ترس از پزش، تاريكي، رعد و برق و از اين قبيل، مسلط ميشود.
مهمترين روشهاي برخاسته از خاموشي پاسخگر عبارتند از:
1- خاموشي تدريجي 2- غرقه سازي
1- خاموشي تدريجي: در اين روش محرك اضطراب را به صورت ضعيفي به شخص معرفي (ارائه) ميشود بهنحوي كه بتواند آن را بدون اضطراب تحمل نمايد پس ازآنكه درخضور محرك ضعيف خاموشي رخ داد در مرحله بعد بر شدت محرك افزوده ميشود و اين كار ادامه مييابد تا اينكه محرك به شديدترين حالت براي شخص قابل تحمل باشد.
2- غرقه سازي: غرقهسازي به تعدادي روش گفته ميشود كه هدف همه آنها ايجاد خاموشي به طور اجباري است. ويژگي مشترك اين روشها آن است كه شخص را براي مدتي نسبتاً طولاني در معرض محرك ترسآور يا اضطرابزا (محرك شرطي) با شدت تمام قرار ميدهند.
ترسيدن ما جملگي از بيم بلا بود اينك زچه ترسيم كه در عين بلاييم
غرقهسازي واقعي غرقهسازي خيالي غرقهسازي خيالي اغراقآميز
2) روشهاي برخاسته از شرطيسازي تقابلي
شرطيسازي تقابلي فرايندي است كه درآن پاسخ با پسخ ديگري كه با آن ناهمساز است جانشين ميشود. و اين سبب ميشود كه پاسخ شرطي (كه نا مطلوب است و هدف تغيير رفتار واقع شده) در خصوص محرك شرطي داده شود.
بطور مثال اگر كودكي از سگي ميترسد چنانچه در گوشهاي از حياط او به همراه تعدادي از كودكان ديگر از هيجان مبت (كنار كودكان ديگر بودن) پاسخ هيجاني ترس را نشان نخواهد داد.
مهمترين روش تغيير رفتار و رفتاردرماني برخاسته از شرطي تقابلي حساسيتزدايي است.
انواع حساسيتزدايي:
1- حساسيتزدايي منظم (خيالي)
2- حساسيتزدايي واقعي
3- خود حساسيتزدايي
1) حساسيتزدايي منظم (خيالي): در اين روش حساسيتزدايي منظم خيالي محركي را كه مولد اضطراب است در شرايط آرميدگي عضلاني به تدريج به فرد مضطرب ارائه ميكنند و اين كار ادامه ميدهند تا اينكه بتواند محرك مولد اضطراب را با حداكثر شدت تحمل نمايد. براي اجراي حساسيتزدايي منظم سه مرحله زير بايد طي شود:
1- ايجاد سلسله مراتب اضطراب
2- آموزش آرميدگي
3- حساسيتزدايي
2) حساسيتزدايي واقعي: در روش حساسيتزدايي واقعي محرك اضطرابآور تدريجاً ولي بهصورت عيني يا واقعي به فرد ارائه ميشود.
3)خود حساسيتزدايي: روش خود حساسيتزدايي همان روش حساسيتزدايي منظم اسن با اين تفاوت كه در حساسيتزدايي منظم درمانگر به تدريج موقعيتهاي اضطرابزا را كه در سلسله مراتب اضطراب مرتب شدهاند به مددجو معرفي ميكند. اما در خود حساسيتزدايي، خود مددجو كنترل صحنههاي اضطرابزا را برعهده ميگيرد.
روشهاي بيزاريآور
روشهاي درماني انزجارييا بيزاريآور براي از بين بردن رفتارهايي مورد استفاده قرار ميگيرد كه خود آنها تقويت كننده هستند و به آساني تن به خاموشي نميدهند.
1) شرطيسازي بيزاريآور Ñ درمان الكسيم- اعتياد- انحرافات جنسي- پرخوري
2) حساسيتزدايي Ñ فرد به صورت خيالي محرك مولد رفتار را با يك محرك آزارنده همراه كند.
3) ساير روشها Ñسيگار كشيدن سريع
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸٤/۱/٢۱ - سید محمد حسینیان آقاملکی
بخش سوم
برنامه، سنجش، پژوهش در تغيير رفتار و رفتاردرماني
«برنامه تغيير رفتار و رفتاردرماني»
تغيير رفتار درماني فعاليتهايي نظامدار و هدفمند هستند و مانند هر فعاليت هدفمند ديگري نياز به يك برنامه دارند. تغيير رفتار و رفتار درماني هراحل زير را شامل ميشود:
1- تعيين رفتار و مشكل آفرين: اولين گام در تغيير رفتار و رفتاردرمامشخص كردن رفتاري را كه قصد تغيير آن را داريم است. رفتار مشكلآفرين يا رفتار آماج رفتاري است كه بايد اندازهگيري و تعريف شود.
2-بيان هدف برنامه: در بيان هدف برنامه درمانگر بايد مشخص نمايد كه در پايان برنامه بهدنبال چه هدفي است و يا چه كارهايي را قصد انجام آن را دارد. بطور كلي در اين مرحله متخصص بايد هدف نهايي خود را تعيين كند.
3- آماده كردن هدف رفتاري: در اين مرحله درمانگر وظيفه داردبهدف برنامه خود را بصورت رفتاري بيان كند. يعني بايدانتظارات و هدفهاي خود را با جملات بيان كند كه قابل مشاهده و اندازهگيري باشد.
4- انتخاب روش تغيير رفتار: پس از آماده كردن هدف برنامه به صورت رفتاري درمانگر به انتخاب يكي از روشهاي تغيير رفتار ميپردازد. روشهايي كه در بخش چهارم توضيح داده خواهد شد.
5- انتخاب وابستگي: وابستگي رفتار به سه جزء اشاره دارد:
5-1) محركها و شرايط پيشآيند رفتار
5-2) رفتار
5-3) نتايج و پسآيندي رفتار
6- اجراي روش تغيير رفتار: در اين مرحله درمانگر ضمن سنجش دقيق رفتار آماج قبل از اجراي روش تغيير رفتار پرداخته و منحني خط پايه آن را ترسيم ميكند سپس در مرحله اجرا نيز به مشاهده و سنجش رفتار آماج ميپردازد. تا تغييرات ايجاد شدهرا ارزيابي كند.
«روشهاي سنجش در تغيير رفتار و رفتاردرماني»
يكي از مهمترين فعاليتي كه درمانگر در تغيير رفتار و رفتاردرماني بايد انجامدهد سنجش رفتار آماج يا مشكل آفرين است.
فوايد سنجش و تشخيص دقيق آما (مشكل فرين):
1- توصيف و تشخيص دقيق رفتار در ابتداي كار به درمانگر ياري ميكند تاتصميم بگيرد آيا ميتواند مشكل مراجع را حل كند يا اينكه بايد او را به يكمتخصص ديگر ارجاع دهد.
2- با استفاده از روشهاي سنجش در ابتداي برنامه تغيير رفتار و رفتاردرماني ميتوان به اين نتيجه رسيد كه آيا اين مورد ارجاع داده شده اصلاً نياز به تغيير و اصلاح دارد يا خير؟
3- سنجش در ابتداي برنامه تغيير رفتار و رفتاردرماني به درمانگر كمك ميكند تا بهترين روش تغيير رفتار و رفتاردرماني را انتخاب كند.
4- سنجش در ابتدا، حين برنامه به درمانگر كمك ميكند تا در جريان پيشرفت كارخود قرار گيرد و در صورت نياز به تغيير روش تغيير رفتار بپردازد.
5- سنجش رفتار در حين اجرا، بازخورد اصلاحي براي مددجو دارد.
انواع روشهاي سنجش
1- روشهاي سنجش مستقيم 2- روشهاي غير مستقيم
1- روشهاي سنجش مستقيم:
در اين روشها درمانگر به طو مستقيم به مشاهده و اندازهگيري رفتار ميپردازد. روشهاي سنجش مستقيم خود ره دو دسته تقسيم ميشود:
1- سنجش محصولات ماندني رفتار 2- سنجش رويدادهاي گذراني رفتار
1- سنجش محصولات ماندني رفتار:
بعضي از رفتارها از خود شواهد عيني شامل محصولات يا توليدات ماندني به جاي ميگذارد.
مانند: انشاي دانشآموزان- ورقه امتحاني رياضي- املا.
2- سنجش رويدادهاي گذراني رفتار:
بسياري از رفتارهايي كه درمانگر قصد تغيير و اصلاح آن را دارد برخلاف رفتارهايي كه در قسمت قبلي به آن اشاره شد هيچ شواهد يا محصولاتي را از خود برجاي نميگذارند لذا بايد در همان زمان وقوع آن به اندازهگيري و سنجش آن پرداخت.
الف) ثبت فراواني يا ثبت رويداد رفتار: اگر دفعات وقوع يك رفتار را در فواصل زماني شخص سنجش شود از روش ثبت فراواني استفاده شده است.
ب) ثبت طول مدت رفتار: در بعضي از رفتارها مانند قشقرق راهانداختن بيشتر به طول مدت آن بايد توجه كرد. در اين روش بايد به اندازهگيري و سنجش مدت زمان انجام يك رفتار پرداخت.
پ) ثبت دوره نهفتگي رفتار: در اين روش تعيين ميشود كه چه مدتي طول ميكشد تا يك رفتار از فرد سر بزند. يعني از زماني كه از فرد خواسته ميشود تا رفتار خاصي را نشان دهد تا زمان ظاهر شدن آن چه مدت طول ميكشد كه به آن ثبت دوره نهفتگي رفتار ميگويند.
2- روشهاي غير مستقيم سنجش رفتار
روشهاي سنجش غير مستقيم رفتار غالباً مورد استفاده كساني قرار ميگيرند كهبه شرايط طبيعي رفتار دسترسي ندارد. روشهاي سنجش غير مستقيم به درمانگر كمك ميكند تا پيش از تصميمگيري در باره چگونگي برخورد با مشكل مددجو، مشكل مطرح شده را به دقت تحليل كند و علل ايجاد كننده و نگهدارنده آن را بشناسد.
انواع روشهاي سنجش غير مستقيم رفتار:
1- مصاحبه با مددجو.
2- مصاحبه با افراد ديگري كه در زندگي مددجو اهميت خاص دارندو
3- نظارت شخصي: در اين روش مددجو به مشاهده و ثبت رفتار خود ميپردازد.
4- كسب اطلاع از متخصصان ديگر: مانند معلم- مددكار- پزشك و ...
5- ايفاي نقش.
6- پرسشنامهها (آزمونها) شخصيتسنج: يكي از متداولترين سنجش ويژگيهاي روانشناختي استفاده از آزمونهاي شخصيتي است. در اين مورد آزمونهاي فراواني وجود دارد كه اگر مددجو با صداقت به آن پاسخ دهد ميتوان بسياري از ويژگيهاي شخصيتي فرد را مورد ارزيابي قرار داد. معروفترين آزمون شخصيتي M.M.P.I ميباشد كه به تشخيص ويژگيهاي شخصيتي ميپردازد.
7- آزمونةاي فرافكن: آزمونهايي هستند كه به سنجش تعارضات ناهشيار، ترسهاي نهفته، تكانشهاي جنسي و اضطراريي و اضطرابهاي پنهان ميپردازد. نظير آزمون لكههاي جوهر دور شاخ- اندريافت موضوع.
8- پرسشنامههايگزارش شخصي ويژه: در ايم پرسشنامه فرد در يك موقعيت خاصي قرار ميگيرد و سپس توافق خود را در آن حالت تعيين ميكند.
9- سنجش رواني- فيزيولوژيكي.
10- سنجش هوش: معتبرترين و پاياترين آزمونهايي كه در روانشناسي وجود دارد آزمونهاي هوشي هستند. معروفترين آزمونهاي هوشي كه دربين روانشناسان مورد استفاده قرار ميگيرند عبارتند از:
- آزمونهاي هوشي وكسلر (خردسالان- كودكان- بزرگسالان)
- آزمون هوشي استانفورابينه
پيام هاي ديگران () link ۱۳۸۳/۱٢/۱٢ - سید محمد حسینیان آقاملکی